» Groningen in de oorlog

Wat is dit?

Groningen in oorlogstijd

Als noordelijkste en aan zee gelegen provincie vervulde Groningen een rol in het goederentransport naar de randstad en Duitsland. Verder bezat de hoofdzakelijk agrarisch georiënteerde provincie weinig strategische waarde. Toen op 10 mei 1940 de Duiste troepen bij Nieuweschans de grens overschreden, stuitten zij op geringe weerstand. Het Nederlandse leger beperkte zich tot het vertragen van de vijandelijke opmars, en trok zich snel terug in de 'Vesting Holland'. De provinciehoofdstad werd al op de eerste oorlogsdag bezet. De dag daarop hadden de Duitsers de hele provincie Groningen, met een inwoneraantal van 424.000, in hun bezit.

Bombardementen
Voor veel Groningers was de luchtoorlog lange tijd de enige vorm van directe betrokkenheid bij oorlogshandelingen. Om de bevolking te beschermen voor de gevolgen van een bombardement beschikte iedere gemeente over een 'Luchtbeschermingsdienst'. Deze dienst werd bemand door vrijwillig dienende burgers. De provincie Groningen werd nooit het doelwit van grootschalige bombardementen. Toch vielen er regelmatig slachtoffers door incidentele bomafworpen en de vanaf 1944 veel voorkomende aanvallen op wegen en transportmiddelen. Op veel kerkhoven zijn de graven van geallieerde piloten die sneuvelden in de luchtgevechten boven de provincie.


Nachtelijke brand
Grote Markt N.Z.






Deportatie
Na de verplichte registratie van joden in 1941, volgde al snel hun uitsluiting uit het openbare leven en de liquidatie van joodse bedrijven. De deportatie van de meeste Groninger joden voltrok zich in fases in de jaren 1942 en 1943. Na een verblijf in Kamp Westerbork vertokken zij naar de vernietigingskampen in Duitsland en Polen. Slechts enkelen overleefden de oorlog.

Voedselvoorziening
De oogsten in de provincie waren goed: echt honger hebben de meeste Groningers tijdens de oorlog niet hoeven lijden. Wel was het voedselaanbod karig, onder andere door de verplichte leveringen aan de Duitse bezetter. In de havenplaatsen en directe omgeving nam de consumptie van vis toe. Veel mensen hadden hun eigen 'adresjes' bij boeren en tuinders. Deze vorm van voedselvoorziening omzeilde het ingevoerde bonkaartensysteem. Deze 'zwarthandel' dwarsboomde de offciële voedseldistributie en werd regelmatig door de politie bestreden. De toenemende schaarste aan allerlei goederen (waaronder brandstof) leidde tot een toename van de criminaliteit.

De NSB
Met zo'n 4.000 leden zat de Nationaal Socialistische Beweging (NSB) in de provincie Groningen iets onder het landelijk gemiddelde. De aanhang was het grootst in de stad Groningen en in het oosten van de provincie. NBS-ers verkeerden niet zelden in een sociaal isolement. De leden van de NSB en alle anderen die, al dan niet tercht, van collaboratie werden verdacht, werden bij de bevrijding van Groningen opgepakt en geïnterneerd in diverse kampen in de provincie.

Groningen onder vuur!!

Dit is een verslag van wat er gebeurde op vrijdag 13 april 1945.

Vrijdag 13 april 1945 's middags om ongeveer drie uur was het moment dat de stad Groningen onder vuur werd genomen. Maandagmiddag 16 april werd het laatste hopelooze verzet der Duitschers gebroken en toen lag een deel van Groningen in puin. Maar toen was de stad ook bevrijd van een ontzettenden druk van bijna vijf jaren. De Canadeezen, onderdeel van het Geallieerde leger, dat Hitler-Duitschland aan het vernietgen was, hadden de zege bevochten.
Er moest voor gevochten worden. Want de Duitsche bezetting - hoofdzakelijk bestaande uit S.S.-mannen en Grüne Polizei - gaf de stad niet zonder meer prijs, hoewel zij van te voren wel op de duim en vingers kon uitrekenen, dat zij vocht voor een verloren zaak. Vier dagen en drie nachten laaiden de vlammen boven Groningen zóó, dat de landslieden in wijden omtrek het hart vasthielden, verkeerend in de meening, dat van 'Gruno's Veste' geen spaan zou overblijven.
Zoo erg is het niet geworden. Vergeleken met andere steden in ons land is Groningen er nog niet zoo bekaaid afgekomen. Maar overigens - het is erg genoeg. De granaten der Canadezen, die beukten op de woningen en gebouwen, door Duitschers bezet, hebben hun werk verricht. De 'Pantservuisten', die de Duitschers in ongebonden vernielzucht en wellust in de huizen smeten, deden de vlammen hoog oplaaien. En het offer, dat de stad Groningen voor de vrijheid brengen moest? U ziet hier, hoe juist de uit architectonisch oogpunt mooiste twee zijden van de Groote Markt onherstelbaar zijn vernield.

Voor meer foto's van groningen in de oorlog
Klik hier: http://www.groningeninbeeld.nl/Oorlog/

[ terug... ]Omhoog


Maak vrienden

Wie is er online!

Stem hier!!


Copyright 2002-2017